sống chung với bệnh mạn tính

"Chìa khóa" sống chung với bệnh mạn tính

Trước thực trạng người cao tuổi dễ mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo hiệu quả kiểm soát bệnh mạn tính phụ thuộc mật thiết vào nhận thức, sự tuân thủ phác đồ và lối sống khoa học của chính người bệnh. Để tuổi già vui khỏe, bệnh nhân cần chủ động nâng cao vai trò tự quản lý sức khỏe để có thể “sống chung” an toàn với bệnh.

BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng Khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, tư vấn cho bệnh nhân.

Người bệnh là “chăm sóc viên” đầu tiên của chính mình

BS.CKII Lưu Ngọc Trân, Trưởng khoa Nội tiết Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, nhấn mạnh, bệnh nhân có vai trò quyết định sự bền vững của các mục tiêu điều trị, bao gồm việc dùng thuốc, chế độ ăn uống và tập luyện. Người bệnh chỉ gặp bác sĩ trong thời gian rất ngắn tại phòng khám hoặc giường bệnh; còn lại bao gồm quá trình uống thuốc đúng liều, ăn uống tiết chế, tập luyện và theo dõi chỉ số sức khỏe hằng ngày tại nhà đều do bệnh nhân tự thực hiện. Người bệnh có kiến thức tốt sẽ ý thức cao trong việc tự chăm sóc, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu tối đa biến chứng. Ngược lại, nếu bệnh nhân thiếu hiểu biết và không hợp tác, việc lạm dụng các loại thuốc đắt tiền cũng khó mang lại kết quả tối ưu. Y học hiện đại không còn mô hình “bác sĩ ra y lệnh, bệnh nhân làm theo” mà chuyển sang bác sĩ đóng vai trò tư vấn, định hướng phác đồ; người bệnh trực tiếp chăm sóc sức khỏe của mình mỗi ngày. Việc tự quản lý không đồng nghĩa với việc người bệnh tự điều trị, mà là chủ động theo dõi cơ thể để phối hợp chặt chẽ, hiệu quả hơn với nhân viên y tế.

Theo BS.CKII Lưu Ngọc Trân, các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy thận không xuất hiện đột ngột mà là hệ quả tích tụ của quá trình bệnh kéo dài không được kiểm soát tốt. Do đó, kỹ năng tự theo dõi tại nhà đóng vai trò như một hệ thống báo động sớm, giúp phát hiện dấu hiệu bất thường trước khi tai biến xảy ra. Ví dụ, bệnh nhân biết đo huyết áp sẽ nhận ra chỉ số tăng cao để đi khám sớm, thay vì đợi đến khi xảy ra tai biến mạch máu não mới phát hiện. Tương tự, việc tự theo dõi đường huyết giúp kiểm soát các thời điểm tăng hoặc hạ đường huyết đột ngột để chủ động điều chỉnh chế độ ăn, vận động hoặc liều thuốc phù hợp. Khi người bệnh nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo như phù chân, tiểu bọt nhiều, đau ngực, méo miệng, yếu tay chân, khó thở… sẽ đi khám kịp thời.

Thiết lập thói quen bền vững

Trong thực tế điều trị, các bác sĩ thường ghi nhận 3 rào cản tâm lý phổ biến khiến bệnh mạn tính dễ diễn tiến nặng. Thứ nhất là tâm lý chủ quan, thấy cơ thể không khó chịu nên nghĩ bản thân khỏe mạnh. Trong khi đó, đái tháo đường và tăng huyết áp thường diễn tiến rất âm thầm, nên nhiều người dễ chủ quan bỏ qua.

Thứ hai là sự phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc, nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc đều là đủ mà bỏ bê việc điều chỉnh chế độ ăn, lười vận động, thường xuyên thức khuya hoặc để cơ thể bị stress kéo dài. Thứ ba là áp lực điều trị suốt đời, việc phải kiêng khem và theo dõi chỉ số liên tục dễ gây mệt mỏi, làm người bệnh mất động lực hoặc ngại thay đổi những thói quen sinh hoạt đã duy trì nhiều năm.

Nhiều người thường hụt hẫng, lo lắng khi biết bản thân mắc bệnh và xem đó là “bản án suốt đời”. Tuy nhiên, thực tế chứng minh rất nhiều bệnh nhân sống khỏe, làm việc và duy trì chất lượng cuộc sống tốt trong nhiều năm nếu có nhận thức đúng và lạc quan.

“Chúng tôi luôn khuyên bệnh nhân đừng cố thay đổi tất cả cùng lúc. Hãy bắt đầu bằng những mục tiêu nhỏ nhưng thực tế, ví dụ như đi bộ thêm 20-30 phút mỗi ngày, giảm uống nước ngọt, ngủ sớm hơn hoặc tập thói quen tự đo huyết áp, đường huyết. Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì đều đặn thường hiệu quả hơn rất nhiều so với việc cố gắng quá mức rồi sau đó bỏ cuộc”, BS.CKII Lưu Ngọc Trân khuyến cáo.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG

Nguồn
https://baocantho.com.vn/chia-khoa-song-chung-voi-benh-man-tinh-a206460.html