Ăn hàu có mất ngủ không?
Hàu là nguồn cung cấp magie phong phú giúp điều hòa giấc ngủ, hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh, tăng cường miễn dịch, cải thiện tiêu hóa. Trong Đông y, thịt hàu có tác dụng dưỡng âm, thanh nhiệt, hỗ trợ giấc ngủ ở người hay bốc hỏa, khô miệng, hoa mắt, chóng mặt.
Tuy nhiên, ăn hàu vào buổi tối có thể khiến một số người khó ngủ. Nguyên nhân chủ yếu do cơ địa nhạy cảm với kẽm trong hàu, hoạt động thần kinh bị kích thích hoặc ăn không đúng cách. Nếu ăn quá nhiều hàu gần giờ ngủ có thể dễ gây ra tác động tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ. Điều này là do các chất trong hàu có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và tiêu hóa.
Tại sao ăn hàu lại khó ngủ?
Mặc dù được biết đến như một loại thực phẩm bổ dưỡng, ăn hàu khó ngủ vẫn xảy ra ở một số người. Điều này xuất phát từ ảnh hưởng sinh lý và thần kinh phức tạp của các dưỡng chất trong hàu. Cụ thể:
1. Hàu giàu kẽm ảnh hưởng đến cân bằng thần kinh
Một con hàu cung cấp đến 5 – 7 mg kẽm tham gia vào hàng trăm phản ứng enzyme tại não bộ. Tuy nhiên, khi nồng độ kẽm trong máu vượt ngưỡng (trên 25 µM), hàng rào máu não (BBB) dễ thấm, cho phép kẽm xâm nhập sâu vào, gây rối loạn dẫn truyền thần kinh.
Kẽm ảnh hưởng đến thụ thể NMDA, AMPA (kích thích) và Glycin (ức chế) tham gia vào hoạt động điều hòa giấc ngủ. Khi mất cân bằng, các tín hiệu này bị nhiễu loạn, gây khó vào giấc, ngủ không sâu, mộng mị hoặc dễ tỉnh giấc. Ngoài ra, vùng dưới đồi bên (lateral hypothalamus) là trung tâm kiểm soát trạng thái tỉnh táo cũng chịu ảnh hưởng từ kẽm.(1)
Nếu lượng kẽm cao, tín hiệu ức chế không còn hiệu quả, gây khó ngủ, thức giấc nhiều lần. Việc ăn quá nhiều hàu vào buổi tối có thể kích thích thần kinh nhẹ, khiến não bộ khó thư giãn.
2. Hàu tăng sinh lý – tăng hưng phấn thần kinh
Ăn hàu gây khó ngủ bởi loài động vật này chứa kẽm, arginine, axit D-aspartic. Các chất này liên quan đến tổng hợp testosterone và dopamine. Dopamine tạo cảm giác hưng phấn, tỉnh táo. Khi lượng dopamine tăng cao vào buổi tối sẽ khiến não bộ hoạt động nhiều hơn, cản trở quá trình thư giãn, gây khó ngủ.(2)
Ngoài ra, các axit béo omega-3 trong hàu cũng giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng ham muốn tình dục. Với người có hệ thần kinh nhạy cảm, những thay đổi sinh lý này thường kích thích tim đập nhanh, trằn trọc và khó vào giấc.
3. Hàu gây quá tải lên hệ tiêu hóa về đêm
Ăn hàu khó ngủ do giàu đạm và khoáng chất tiêu hóa chậm. Quá trình tiêu hóa protein cần nhiều năng lượng, làm cơ thể sinh nhiệt – trong khi buổi tối bạn cần hạ nhiệt để dễ vào giấc và ngủ ngon. Việc này có thể gây cảm giác nóng nực, ra mồ hôi – còn gọi là hiện tượng "meat sweats", khiến giấc ngủ bị gián đoạn.
Ngoài ra, khi hệ tiêu hóa hoạt động mạnh về đêm, cơ thể khó bước vào trạng thái thư giãn hoàn toàn, làm bạn không thể ngủ sâu, thức giấc giữa đêm.
4. Nguy cơ dị ứng hoặc nhiễm khuẩn tiềm ẩn
Hàu sống dễ nhiễm khuẩn như Vibrio vulnificus, norovirus. Nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng thường thấy như sốt, buồn nôn, tiêu chảy, đầy bụng. Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm sẽ có phản ứng viêm nhẹ sau khi ăn hàu khiến bụng cồn cào, khó chịu dẫn đến khó ngủ. Ngoài ra, một số người mẫn cảm với hải sản có thể bị nổi mề đay, ngứa ngáy, có cảm giác bứt rứt. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ.(3)
Khi ăn hàu khó ngủ phải làm gì để cải thiện?
Nếu bạn bị khó ngủ sau khi ăn hàu, đừng quá lo lắng. Có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản dưới đây để dễ ngủ hơn:
1. Uống trà thảo mộc giúp thư giãn
Uống trà thảo mộc đúng thời điểm giúp làm dịu hoạt động của hệ thần kinh trung ương, hỗ trợ sản sinh chất dẫn truyền thần kinh điều hòa giấc ngủ như GABA, serotonin. Một số loại trà thảo mộc không chứa caffeine có khả năng hỗ trợ thư giãn thần kinh, đặc biệt hữu ích trong trường hợp ăn hàu khó ngủ.
Chẳng hạn như trà gừng, không chỉ thúc đẩy tiêu hóa nhờ thúc đẩy nhu động ruột, trà gừng còn có tác dụng làm dịu thần kinh, giảm đầy bụng sau khi ăn thực phẩm nhiều đạm như hàu. Ngoài ra, các hợp chất polyphenol trong gừng cũng hỗ trợ giảm viêm, ổn định đường huyết, cải thiện buồn nôn, từ đó giúp bạn dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Trà hương thảo, cũng có đặc tính an thần nhẹ, có thể hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ, đồng thời tăng nhận thức và giảm lo âu. Ngoài ra, còn có trà hoa cúc, loại trà này có tác dụng làm dịu thần kinh, giảm lo lắng và hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, nên uống sớm trước giờ ngủ ít nhất 1 tiếng để tránh làm gián đoạn giấc ngủ vì hiệu quả lợi tiểu.
2. Đi bộ nhẹ nhàng 15 – 20 phút sau ăn
Vận động nhẹ sau bữa ăn có thể thúc đẩy tiêu hóa, hạ thân nhiệt – yếu tố quan trọng giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ. Ngoài ra, đi bộ còn hỗ trợ ổn định hoạt động thần kinh sau khi hấp thu lượng lớn kẽm, protein từ hàu. Vì vậy, nếu vì ăn hàu buổi tối khiến bạn khó đi vào giấc ngủ, hãy ra khỏi giường đi dạo quanh khu nhà 20 phút.
3. Thực hiện bài thở thư giãn trước khi ngủ
Để tránh ăn hàu khó ngủ, hãy áp dụng kỹ thuật thở sâu theo nhịp 4 – 7 – 8 (hít vào 4 giây, giữ 7 giây, thở ra 8 giây). Bài tập này giúp kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giảm nhịp tim, ổn định tâm trạng, đưa cơ thể vào trạng thái sẵn sàng ngủ. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm căng thẳng do thần kinh bị kích thích sau bữa ăn.
4. Tắt thiết bị điện tử, tối ưu không gian ngủ
Ánh sáng xanh từ màn hình điện tử ức chế sản xuất melatonin – hormone kiểm soát chu kỳ ngủ – thức. Do đó, bạn nên tránh dùng điện thoại, TV, máy vi tính ít nhất 30 phút trước khi đi ngủ. Không gian ngủ yên tĩnh, tối và mát mẻ sẽ giúp hệ thần kinh thư giãn để đi vào giấc ngủ dễ hơn.
5. Tắm nước ấm
Nếu trằn trọc khó ngủ sau bữa tối, bạn hãy thử tắm nước ấm để thư giãn cơ, tăng tuần hoàn máu, làm dịu thần kinh. Sau khi tắm, thân nhiệt sẽ giảm nhẹ, từ đó kích thích cơ thể sản sinh melatonin, hỗ trợ bạn dễ đi vào giấc ngủ sâu. Nghiên cứu cho thấy tắm nước ấm hoặc tắm vòi sen một hoặc hai giờ trước khi đi ngủ sẽ giúp ngủ nhanh hơn.
Những cách ăn hàu không bị khó ngủ
Để hấp thụ trọn vẹn dinh dưỡng và tránh ăn hàu gây khó ngủ, bạn cần chú ý đến thời điểm, cách chế biến, khẩu phần ăn.
- Ăn vào thời điểm phù hợp: Nên ưu tiên ăn hàu vào bữa trưa hoặc đầu giờ chiều, tốt nhất là trước 18h. Tránh ăn sau 20h vì các hoạt chất như kẽm, arginine trong hàu có thể kích thích hệ thần kinh, ức chế tiết melatonin điều hòa chu kỳ ngủ – thức, dẫn đến khó vào giấc, ngủ không sâu.
- Ưu tiên ăn hàu chín: Hàu nấu chín (như cháo hàu, hàu hấp, nướng) thường dễ tiêu, giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa, hạn chế kích thích thần kinh. Ngược lại, ăn hàu sống có thể gây lạnh bụng, nhiễm khuẩn đường ruột khiến cơ thể bứt rứt, khó ngủ.
- Không ăn quá nhiều trong một lần: Tiêu thụ quá nhiều hàu cùng lúc khiến cơ thể hấp thụ lượng kẽm và protein lớn, không những gây áp lực lên hệ tiêu hóa mà còn ảnh hưởng đến hoạt động dẫn truyền thần kinh. Hệ quả là khiến cơ thể xuất hiện tình trạng tỉnh táo quá mức, khó thư giãn vào buổi tối. Mỗi lần ăn chỉ nên giới hạn trong khoảng 4 – 6 con hàu, ăn kèm các món khác để cân bằng dinh dưỡng.
- Kết hợp với rau xanh, chất xơ: Để giảm tốc độ hấp thu kẽm, hỗ trợ tiêu hóa, nên kết hợp hàu với các loại rau có tính mát, giàu chất xơ như mồng tơi, rau má, hành lá hoặc thêm chút gừng, chanh tươi. Kết hợp như vậy giúp ổn định nồng độ dopamine liên quan đến trạng thái tỉnh táo, từ đó giảm nguy cơ ăn hàu khó ngủ.
Ngoài việc điều chỉnh thói quen ăn uống, chăm sóc sức khỏe thần kinh cũng góp phần cải thiện giấc ngủ. Một trong những yếu tố thầm lặng nhưng ảnh hưởng lớn đến chất lượng giấc ngủ chính là gốc tự do. Dưới tác động của căng thẳng, ô nhiễm, lạm dụng chất kích thích cùng chế độ sống thiếu khoa học, gốc tự do có thể tấn công thành mạch máu, gây xơ vữa, cản trở lưu thông oxy lên não, dẫn đến mất ngủ, đau đầu. Lúc này, bạn có thể bổ sung các hoạt chất Blueberry và Ginkgo Biloba.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, hai tinh chất này có khả năng vượt qua hàng rào máu não, trung hòa gốc tự do, bảo vệ tế bào thần kinh. Nhờ đó, chúng sẽ giúp hỗ trợ giấc ngủ một cách tự nhiên, an toàn và bền vững.
Nếu bạn ăn hàu khó ngủ, đừng quá lo lắng. Việc điều chỉnh thời điểm ăn, khẩu phần hợp lý và cách chế biến sẽ giúp bạn tối đa giá trị dinh dưỡng từ hàu mà không ảnh hưởng đến giấc ngủ. Trong trường hợp mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng sống, hãy chủ động thăm khám bác sĩ để được hướng dẫn chi tiết, an toàn.
- Cherasse, Y., & Urade, Y. (2017). Dietary Zinc Acts as a Sleep Modulator. International journal of molecular sciences, 18(11), 2334. https://doi.org/10.3390/ijms18112334
- Richards, L. (2023, February 16). Can oysters increase sexual desire? Retrieved from https://www.medicalnewstoday.com/articles/oysters-aphrodisiac
- Oysters: Are they good for you? (n.d.). Retrieved from https://www.webmd.com/diet/oysters-good-for-you
https://ecopharma.com.vn/an-hau-kho-ngu/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét